Jak przygotować miejsce doraźnego schronienia?

-MDS-

Piwnica, garaż podziemny albo inne pomieszczenie może być miejscem, w którym w sytuacji zagrożenia będzie można czasowo schronić ludzi.

Zanim jednak pomieszczenie lub zespół pomieszczeń stanie się miejscem doraźnego schronienia – MDS, trzeba sprawdzić, czy konkretny obiekt w ogóle można do tego celu wykorzystać.

A potem określić, jakie prace i zabezpieczenia trzeba wykonać.

Od czego zacząć?

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie istniejącego obiektu.

Rozporządzenie przewiduje wizję lokalną, analizę dostępnej dokumentacji oraz ocenę faktycznego stanu technicznego budynku i jego instalacji. Podstawą jest ocena techniczna pomieszczeń albo ekspertyza. Następnie, jeżeli możliwość zorganizowania MDS zostanie oceniona pozytywnie, przygotowuje się dokumentację określającą rozwiązania potrzebne do przystosowania obiektu.

W praktyce oznacza to, że nie zaczynamy od kupowania wyposażenia.

Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie:

Czy to pomieszczenie rzeczywiście nadaje się na MDS?

Strefa prognozowanego zagruzowania

Jedną z pierwszych rzeczy, które trzeba sprawdzić, jest położenie pomieszczenia względem budynku i jego otoczenia.

Przepisy określają strefę prognozowanego zagruzowania. Przyjmuje się ją jako teren znajdujący się w odległości od ściany zewnętrznej budynku wynoszącej co najmniej 1/3 jego wysokości. (ELI)

Dlatego w przypadku istniejącej piwnicy lub innego pomieszczenia trzeba sprawdzić, gdzie dokładnie znajduje się ono względem ścian zewnętrznych i jakie są warunki wokół budynku.

Konstrukcja ma ogromne znaczenie

Kolejnym elementem jest konstrukcja.

Trzeba sprawdzić między innymi:

  • strop nad pomieszczeniem,
  • ściany oddzielające MDS od pozostałych pomieszczeń,
  • ściany zewnętrzne,
  • sposób wykonania konstrukcji,
  • stan techniczny elementów,
  • ich nośność,
  • możliwość wystąpienia dodatkowych obciążeń.

Przepisy określają wymagania dotyczące elementów konstrukcyjnych MDS. Jeżeli istniejący strop albo inne elementy nie spełniają wymaganych parametrów, konieczne może być wykonanie odpowiednich wzmocnień. (ELI)

W praktyce może to oznaczać na przykład wykonanie dodatkowych podpór wzmacniających strop.

Nie zawsze będą potrzebne.

Ale właśnie dlatego konstrukcję trzeba najpierw sprawdzić.

Rozporządzenie wprost wskazuje wykonanie systemu podpór wzmacniających nośność stropu jako jedno z możliwych rozwiązań wykonywanych na podstawie przygotowanej dokumentacji. (ELI)

Ściany też trzeba sprawdzić

MDS nie jest tylko wydzielonym pomieszczeniem lub zespołem pomieszczeń z przestrzeni budynku.

Znaczenie mają również przegrody, które je otaczają.

Trzeba sprawdzić ściany oddzielające MDS od pozostałej części budynku oraz ściany zewnętrzne.

Liczy się ich:

  • rodzaj,
  • grubość,
  • konstrukcja,
  • stan techniczny,
  • nośność,
  • sposób połączenia z pozostałymi elementami budynku.

Dopiero po takiej analizie można określić, czy istniejące przegrody zapewniają wymagany poziom ochrony, czy konieczne są dodatkowe rozwiązania.

A jeśli w piwnicy są okna?

Okna w ścianach zewnętrznych trzeba odpowiednio zabezpieczyć.

Rozporządzenie wymaga zastosowania rozwiązań chroniących osoby przebywające w MDS przed wnikaniem do wnętrza odłamków amunicji oraz pocisków z ostrzału z broni małokalibrowej. Szczegółowe wymagania dotyczące takich osłon znajdują się w załączniku nr 3. (ELI)

I tutaj pojawia się ważny szczegół.

Osłona nie jest po prostu płytą przyłożoną do samego okna.

Jeżeli osłona jest ustawiona bezpośrednio przy oknie, jej wymiary muszą uwzględniać szerokość otworu oraz grubość zastosowanych warstw ochronnych.

Jeżeli jest odsunięta od okna, jej szerokość i usytuowanie określa się według zasad podanych w rozporządzeniu.

Przepisy wymagają również, aby górna krawędź osłony znajdowała się odpowiednio powyżej górnej krawędzi otworu okiennego. (ELI)

Dlatego zabezpieczenie okna trzeba zaprojektować, a nie wykonywać przypadkowo.

Wyjście ewakuacyjne

MDS musi umożliwiać bezpieczne opuszczenie pomieszczenia.

Dla pomieszczeń podziemnych lub zagłębionych co najmniej 1,5 m poniżej przylegającego terenu przepisy określają liczbę wyjść zależnie od pojemności MDS.

Co najmniej jedno wyjście ewakuacyjne przypada na każde rozpoczęte 200 osób pojemności MDS.

Jeżeli MDS ma więcej niż 30 osób, dodatkowo wymagane jest co najmniej jedno wyjście zapasowe na każde rozpoczęte 400 osób. (ELI)

Wyjście ewakuacyjne i droga ewakuacyjna muszą mieć szerokość co najmniej 0,8 m.

Drzwi wyjścia ewakuacyjnego powinny mieć w świetle ościeżnicy co najmniej 0,8 m szerokości i 1,8 m wysokości. (ELI)

Wyjście zapasowe ma inne wymagania. Jego otwór powinien mieć co najmniej 0,6 m szerokości i 0,8 m wysokości, a w przypadku otworu o przekroju kołowym – średnicę co najmniej 0,8 m. Wyjście zapasowe powinno być zlokalizowane poza strefą prognozowanego zagruzowania. (ELI)

To kolejny element, który trzeba sprawdzić już na etapie oceny istniejącego budynku.

Ile osób może przebywać w MDS?

MDS organizuje się dla co najmniej 15 osób. (ELI)

Ale pojemność MDS nie oznacza po prostu liczby osób, które „zmieszczą się” w pomieszczeniu.

Przy jej określaniu bierze się pod uwagę między innymi wolną powierzchnię, wysokość pomieszczenia, dostępność powietrza, przewidywany czas ochrony oraz liczbę wyjść.

Do obliczeń przyjmuje się wyłącznie wolną, niezabudowaną powierzchnię, znajdującą się w pomieszczeniu o wysokości co najmniej 2 m. Nie uwzględnia się między innymi wydzielonych komórek lokatorskich oraz pomieszczeń technicznych i magazynowych, do których dostęp może być ograniczony. (ELI)

Minimalna powierzchnia wolnej przestrzeni przypadająca na jedną osobę wynosi:

1,5 m² na osobę

oraz

2 m² na osobę z niepełnosprawnością poruszającą się na wózku inwalidzkim. (ELI)

Czyli np. pomieszczenie, w którym jest 30 m² wolnej, niezagospodarowanej powierzchni, ma pojemność 20 osób w pełni sprawnych fizycznie lub np. 5 osób niepełnosprawnych ruchowo i 13 sprawnych osób czyli 18 osób łącznie.
Oczywiście pod warunkiem, że sa spełnione również pozostałe wymagania.

MDS musi mieć odpowiednie instalacje

Przygotowanie MDS oznacza również sprawdzenie, lub zaprojektowanie i wybudowanie odpowiednich instalacji.

W MDS innym niż wolnostojące MDS należy zapewnić instalacje lub przyłącza umożliwiające dalsze rozprowadzenie instalacji albo podłączenie urządzeń służących między innymi do:

1. Zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.

2. Odprowadzania albo gromadzenia ścieków.

3. Wentylacji.

Wentylacja musi umożliwiać utrzymanie przez czas schronienia nie krótszy niż 48 godzin odpowiedniego składu powietrza. Przepisy wskazują co najmniej 18% tlenu oraz nie więcej niż 2,0% dwutlenku węgla. (ELI)

4. Dostarczania energii elektrycznej o odpowiednich parametrach.

5. Oświetlenia całej powierzchni MDS.

Wymagane natężenie oświetlenia mierzone na poziomie podłogi wynosi co najmniej 50 lx. (ELI)

6. Ogrzewania.

7. Odwodnienia, odpowiednio do warunków gruntowo-wodnych.

8. Odbioru komunikatów radiowych publicznej radiofonii. (ELI)

To pokazuje, że MDS nie jest po prostu pustą piwnicą, do której w razie zagrożenia można wprowadzić ludzi.

Pomieszczenie musi być przygotowane również od strony technicznej.

A co z gazem?

W MDS nie mogą znajdować się instalacje ani urządzenia gazowe, chyba że zapewniono możliwość odcięcia instalacji gazowych zaworami w obrębie MDS. (ELI)

Dlatego podczas sprawdzania istniejącego pomieszczenia trzeba dokładnie przeanalizować przebieg instalacji.

Nie tylko tych, które służą bezpośrednio MDS.

Również tych, które przechodzą przez pomieszczenie i mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo osób, które będą się w nim znajdowały.

Toaleta – nie zawsze musi być kanalizowana

MDS musi być przygotowane również pod względem sanitarnym.

Przy MDS o pojemności do 200 osób przepisy dopuszczają wykonanie ustępów suchych, nieskanalizowanych.

Na każde rozpoczęte 50 osób powinien przypadać co najmniej jeden taki ustęp. (ELI)

Czyli w określonych przypadkach możliwe jest zastosowanie rozwiązania, które potocznie można porównać do przenośnego ustępu typu Toi Toi.

Przy większych MDS wymagania są bardziej rozbudowane.

Dla MDS o pojemności większej niż 200 osób, w określonych w rozporządzeniu warunkach, wymagana jest instalacja kanalizacyjna oraz pomieszczenie higieniczno-sanitarne. Przepisy dopuszczają również ustępy suche nieskanalizowane, ale określają ich proporcję w stosunku do ustępów podłączonych do kanalizacji. (ELI)

Nie ma więc jednej zasady, że każdy MDS musi mieć normalną łazienkę z kanalizacją.

Gdzie ludzie będą siedzieć albo odpoczywać?

MDS powinno być przygotowane nie tylko os strony techniczno-budowlanej.

Przepisy wymagają również przygotowania miejsc do siedzenia, odpoczynku lub spania.

W ramach przystosowania MDS należy zapewnić odpowiednie urządzenia i instalacje oraz właśnie takie miejsca dla osób, które będą z niego korzystać. (ELI)

W praktyce oznacza to, że trzeba wcześniej zaplanować sposób wykorzystania przestrzeni. Po rozłożeniu krzeseł, czy materacy musi być zachowana odpowiednia powierzchnia, która przeznaczona będzie na drogi komunikacyjne i przestrzeń potrzebną do ewakuacji.

A co z osobami z niepełnosprawnościami?

To również trzeba uwzględnić.

Przepisy przy określaniu pojemności MDS przewidują 2 m² wolnej powierzchni na osobę z niepełnosprawnością poruszającą się na wózku.

Przystosowanie MDS obejmuje również zapewnienie dostępu do niego, w tym drożność dróg komunikacyjnych dla osób z niepełnosprawnościami. (ELI)

Dlatego warto myśleć o dostępności już podczas projektowania rozwiązania.

Czy wystarczy wstawić podpory i zabezpieczyć okna?

Nie.

Przygotowanie MDS jest całościowym procesem.

Najpierw trzeba sprawdzić istniejący obiekt.

Potem określić jego możliwości.

Następnie zaprojektować rozwiązania, które pozwolą spełnić wymagania.

Może to być:

  • wzmocnienie stropu,
  • wykonanie dodatkowych podpór,
  • zabezpieczenie okien,
  • zabezpieczenie wejść,
  • przygotowanie wyjścia zapasowego,
  • wykonanie lub dostosowanie instalacji,
  • zapewnienie wentylacji,
  • przygotowanie rozwiązania sanitarnego,
  • usunięcie niepotrzebnego i palnego wyposażenia,
  • wykonanie prac naprawczych i konserwacyjnych,
  • oznakowanie MDS.

Zakres prac zależy od konkretnego budynku.

Rozporządzenie wprost wskazuje, że zakres przystosowania wynika z przygotowanej dokumentacji. (ELI)

Najpierw sprawdzenie, później projekt

Jeżeli masz piwnicę, garaż podziemny albo inne pomieszczenie, które potencjalnie może zostać wykorzystane jako miejsce doraźnego schronienia, nie zaczynaj od prac budowlanych.

Najpierw trzeba sprawdzić:

czy pomieszczenie może być wykorzystane jako MDS,

jaka będzie jego pojemność,

czy znajduje się w odpowiednim miejscu,

czy konstrukcja spełnia wymagania,

czy potrzebne są wzmocnienia,

jak zabezpieczyć okna i wejścia,

czy można zapewnić odpowiednią ewakuację,

jakie instalacje już istnieją i które trzeba dostosować,

oraz jakie prace trzeba wykonać, żeby pomieszczenie rzeczywiście mogło pełnić funkcję MDS.

Dopiero na tej podstawie można przygotować konkretne rozwiązania.

MDS to nie po prostu piwnica

Nie każda piwnica może być MDS.

I nie każdą piwnicę trzeba przebudowywać od podstaw.

Czasami wystarczy wykonać określone zabezpieczenia i dostosować instalacje.

W innym budynku konieczne będą wzmocnienia konstrukcji, zabezpieczenie okien albo dodatkowe rozwiązania ewakuacyjne.

A czasami po wykonaniu analizy okaże się, że istniejącego pomieszczenia nie da się racjonalnie przystosować, lub będzie to trudne i kosztowne.

Dlatego pierwszy etap to sprawdzenie możliwości w istniejącym obiekcie.

Dopiero potem warto podjąć decyzję o zakresie prac.

Jeżeli posiadasz lub zarządzasz budynkiem z piwnicą, garażem podziemnym lub innym pomieszczeniem, które może zostać wykorzystane jako MDS, warto zacząć od jego oceny i sprawdzenia, jakie rozwiązania są w nim możliwe.

Przepisy dotyczące miejsc doraźnego schronienia są nowe i ich stosowanie w praktyce będzie jeszcze wymagało doprecyzowania wielu kwestii. Dlatego przy konkretnym obiekcie najważniejsze jest odniesienie wymagań do jego rzeczywistej konstrukcji, instalacji i warunków lokalnych.

Podobne wpisy